Ke ʻimi nei i ka ʻUhane o ka Puna

by

Hoʻohālike ʻia e

kiʻi-ʻike
kiʻi-ʻike

Ua hala ke anu o ka hoʻoilo. Ke hiki mai nei ka pūnāwai i ke kauhale o Nkanyezi. Ma hope koke iho, e ʻākoakoa nā kamaʻāina e hoʻolauleʻa i ke kau hou. Ua kakali nui ʻo Nkanyezi i ka ʻAhaʻaina Puna ma mua o nā lā ʻē aʻe o ka makahiki.

  1. He hanana nui ka ʻAhaʻaina Puna no Nkanyezi a me kona kauhale. He aha kekahi mau ʻahaʻaina āu e kakali nei? He aha ka mea e hoʻolilo ai iā lākou i mea kūikawā nou?
  2. Ua pae mai kahi pulelehua ma luna o kona lima. Ua pae mai anei kahi pulelehua ma luna ou?
  3. E ʻike i nā ʻano like ʻole ma kēia kiʻi. Aia nā pōʻai, nā oval (nā pōʻai i hohola ʻia), nā piʻo (nā ʻāpana o nā pōʻai), nā cone ma luna o nā hale liʻiliʻi, a me nā huinahā no nā puka a me nā puka makani.
kiʻi-ʻike

I kekahi kakahiaka mahana, ua lohe ʻo Nkanyezi i ʻelua mau lunakahiko o ke kauhale e kamaʻilio ana e pili ana i ka ʻahaʻaina. "Ua nalowale ka ʻuhane o ka hoʻolauleʻa ʻana o ka poʻe o Ndlovu," kaniʻuhū kekahi. "Pehea lā e hiki ai iā kākou ke loaʻa kahi ʻAhaʻaina Puna ma ke kauhale i poina pehea e hoʻolauleʻa ai?" i nīnau ai kekahi.

  1. I nā hanana kūikawā, hui pū nā hui o ka poʻe a hana i nā mea e hoʻolauleʻa ai i kēlā lā kūikawā. He aha kekahi o nā mea e hoʻokumu ai i kahi lā kūikawā nou? (mele, meaʻai, poʻe kikoʻī, lole, wahi, mea hoʻonaninani, hana)
  2. Ua hoʻolohe anei ʻoe i ke kamaʻilio ʻana a kekahi? I ka manawa hea e pono ai ke hana pēlā a i ka manawa hea e komo hewa ai i ka pilikino o kekahi?
  3. He aha ka mea e hōʻike ana i ko lākou mau helehelena ua hopohopo nā lunakahiko a me Nkanyezi?
kiʻi-ʻike

Ua hopohopo ʻo Nkanyezi. "Pehea lā e ʻālohilohi hou ai ka lā ke ʻole mākou e mele e hoʻāla iā ia mai kona hiamoe hoʻoilo?" i nīnau ai ʻo ia iā ia iho. Ua noʻonoʻo ʻo Nkanyezi no ka manawa lōʻihi. "Pono wau e ʻimi i ka mea a mākou i nalowale ai," i hoʻoholo ai ʻo ia. "Pono wau e ʻimi i nā mea e hoʻihoʻi mai i ka ʻuhane o ka hoʻolauleʻa i koʻu kauhale."

  1. Ke kū nei ʻo Nkanyezi ma ke ʻano kūikawā. He aha kāna e hana nei i kona ʻano e like me kēia?
  2. Ua like anei ʻo ia me he mea lā ua lawa kona ʻelemakule e hele i kahi huakaʻi lōʻihi nona iho? He aha kekahi o nā huakaʻi lōʻihi loa āu i hele ai? He mea hopohopo anei ke noho mamao loa a he mea hoihoi paha ke noho ma nā wahi hou, a i ʻole kekahi o nā mea ʻelua?
  3. Ke hoʻomaʻamaʻa nei ʻo Nkanyezi i ka hoʻoponopono pilikia. Ma kahi o ka hāʻawi pio ʻana, e noʻonoʻo nui ʻo ia e pili ana i ka pilikia a e loaʻa iā ia ke kōkua mai nā poʻe ʻē aʻe i loaʻa paha nā manaʻo maikaʻi nona!
kiʻi-ʻike

Ua hāʻawi aku nā lunakahiko iā Nkanyezi i kā lākou hoʻomaikaʻi no ka huakaʻi. Ua hāʻawi lākou iā ia i ʻeke e lawe ai i nā mea āna e loaʻa ai. Ua makaʻu ʻo Nkanyezi, akā ua manaʻoʻiʻo ʻo ia e holomua ʻo ia.

  1. Ua makaʻu anei ʻoe e hana i kahi mea āu i ʻike ai he pono ʻoe e hana? Hiki i ka makaʻu ke lilo i mea maikaʻi ke pale ia iā mākou mai ka hana ʻana i kahi mea weliweli, akā hiki nō hoʻi iā ia ke keʻakeʻa i ka wā e ʻike ai mākou he pono mākou e hana i kahi mea a mākou e makaʻu nei.
  2. Pehea ʻoe i lanakila ai i kou makaʻu i ka wā e pono ai ʻoe e hana i kahi mea āu i makaʻu ai e hana?
  3. E nānā i nā mauna ʻulaʻula ma kahi mamao aku. E hele koke ana ʻo ia i laila. He aha kou manaʻo e loaʻa iā ia ma laila?
kiʻi-ʻike

Ua hele wāwae ʻo Nkanyezi i ka lā a pau. Ua piʻi ʻo ia i luna o ka puʻu, a iho i lalo i loko o ke awāwa. Ua holo ʻo ia ma waena o ka muliwai nui, a piʻi i waena o nā pōhaku ʻoi. Ua hele ʻo ia ma waena o nā pāpū a hiki i ke aka o nā mauna ʻulaʻula.

  1. Ua hele ʻo ia ma nā puʻu, nā awāwa, nā muliwai, nā pōhaku, nā pāpū, a me nā mauna. Hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i nā hiʻohiʻona ʻāina ʻē aʻe i ʻōlelo ʻole ʻia ma kēia papa inoa?
  2. Ua kau anei ʻoe ma luna o kahi waʻa peʻa? ʻO ke ʻano o nā peʻa ma luna o kona waʻa he mau huinakolu. I kekahi manawa, ua like ke ʻano o nā peʻa ma luna o nā waʻa peʻa nui me nā huinahā.
  3. Makemake ʻoe e noho ma luna o ka waʻa? Loaʻa i kekahi poʻe ka maʻi kai ke holo lākou ma luna o ka waʻa (loaʻa ka ʻōpū i ka maʻi). Ua ʻike anei ʻoe i kekahi me kēlā pilikia?
kiʻi-ʻike

I ka hiki ʻana mai o ka pō, ua hōʻea ʻo Nkanyezi i kahi kauhale o nā ʻano a me nā waihoʻoluʻu i ʻike ʻole ʻia ma mua. Ua haʻi ʻo ia i nā lunakahiko o ke kauhale e pili ana i kāna huakaʻi e hoʻihoʻi mai i ka ʻuhane o ka hoʻolauleʻa i kona poʻe kānaka.

Ua hāʻawi aku ka makuahine o kēia ʻohana iā Nkanyezi i makana. Ua ʻōlelo ʻo ia i ke kaikamahine, "Me ke aloha ke hāʻawi aku nei mākou iā ʻoe i kēia pena e hoʻihoʻi i ke kala i kou kauhale." Ua hoʻomaikaʻi ʻo Nkanyezi i nā lunakahiko a hoʻokomo i ka pena i loko o kāna ʻeke. I ke kakahiaka nui o kekahi lā, ua hele akula ʻo ia.

  1. Pehea ʻoe e hoʻohālikelike ai i nā kala a kēia ʻelemākule e ʻaʻahu nei me nā kala a nā ʻelemākule o ke kauhale ʻo Nkanyezi i ʻaʻahu ai?
  2. ʻO wai nā kala āu e koho ai inā ʻoe e hoʻokumu ana i kahi ʻahaʻaina? ʻO nā kala ʻālohilohi, olaola, a ikaika loa paha he manaʻo maikaʻi ia no kahi ʻahaʻaina ma mua o nā kala palalulu, mālie, a haʻahaʻa ka ikehu.
  3. He aha kekahi o kāu mau kala punahele?
kiʻi-ʻike

Ua hele ʻo Nkanyezi i ka lā a pau, ma waena o kahi ululāʻau nui o nā kumulāʻau nunui. I ka lilo ʻana o ka lani i pouli loa nona e ʻike ai, ua lohe ʻo ia i ke kani ʻana o nā pahu kani. Ua wikiwiki ʻo ia i ka pahu kani, me ka manaʻo e hele mai ana ka ʻuhane o ka hula i kona mau wāwae luhi.

  1. ʻEhia mau lāʻau hiki iā ʻoe ke helu ma kēia kiʻi? Ua helu anei ʻoe iā lākou i hoʻokahi manawa, a i ʻole ʻelua i ka manawa hoʻokahi, a i ʻole ma kekahi ʻano ʻē aʻe?
  2. He aha kāu e ʻike ai e pili ana i kēia mau lāʻau? ʻO kekahi mea, ʻaʻohe o lākou lālā haʻahaʻa. Ua ʻike anei ʻoe i nā lāʻau e like me kēia a puni kou wahi e noho ai?
  3. Inā ʻoe i waenakonu o kahi ululāʻau nui a pōʻeleʻele i ka pō, manaʻo ʻoe hiki iā ʻoe ke neʻe wikiwiki? Pono ʻo ia he wiwo ʻole loa!
kiʻi-ʻike

Ua loaʻa ʻo Nkanyezi iā ia iho ma ke kauhale ʻo Bhubezi. E noho ana nā kānaka a puni ke ahi, e hoʻokani pahu ana a e hīmeni ana. ʻAʻole ʻo ia i lohe mua i nā mele kupaianaha e like me ia. Ua haʻi ʻo ia i nā lunakahiko o ke kauhale e pili ana i kāna huakaʻi e hoʻihoʻi mai i ka ʻuhane o ka hoʻolauleʻa i kona poʻe kānaka. Ua kono ka Bhubezi iā ia e hoʻomaha a noho i ka pō.

  1. Pehea kou manaʻo i ka hālāwai ʻana me nā poʻe āu i ʻike ʻole ai i waenakonu o ka nahele i ka pō? E makaʻu anei ʻoe iā lākou a i ʻole makemake ʻoe e hula pū me lākou?
  2. E nānā i nā helehelena o ka poʻe e hula ana. Ke hauʻoli nei lākou i kā lākou hula? Pehea lā ʻoe e ʻike ai?
  3. Makemake ʻoe e hula?
kiʻi-ʻike

I ke kakahiaka, ua kipa aku ke aliʻi iā Nkanyezi. “E kuʻu keiki,” wahi āna, “eia kahi pahu kūikawā. Hoʻokani ia i kahi mele hou i kēlā me kēia manawa āu e hoʻokani ai.” Ua hoʻomaikaʻi ʻo Nkanyezi i nā lunakahiko a hoʻokomo i ka pahu i loko o kāna ʻeke. Ua hoʻi hou ʻo ia i kona ala, me ka hauʻoli i kēia makana o ke mele a me ka hula.

  1. He ʻano waihoʻoluʻu loa ke kapa o kēia ʻelemākule. He ʻano waihoʻoluʻu anei nā lole āu e ʻaʻahu ai, a i ʻole makemake ʻoe i nā kala ʻōlinolino ʻole?
  2. E nānā i nā kinona e hana ana i ka lepa o ka ʻaʻahu o ke kahuna a me nā mea hoʻonani a puni kona poʻo. ʻO wai nā kinona āu e ʻike nei?
  3. Ua loaʻa iā Nkanyezi nā makana o nā kala, ke mele, a me ka hula. Hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i nā ʻano ʻē aʻe o kahi hoʻolauleʻa āna e pono ai no kona kauhale?
kiʻi-ʻike

I ke kolu o ka lā o kāna huakaʻi, i kona hala ʻana i kahi mahina ʻai o nā bipi momona, ua hoʻomaka kona ihu e ʻūlū. Ua hoʻokē ʻia kona mau ʻono e kahi ʻala a ua hoʻomaka kona waha e wai. Ua hahai ʻo ia i ke ʻala, a hōʻea i kekahi kauhale e ʻike i nā kānaka e kū ana ma luna o nā ipu kuke e mahu ana. Ua kaulana kēia ʻohana no kāna mau ʻahaʻaina a ʻaʻole i ʻono mua ʻo Nkanyezi i ia mau ʻono. Ma hope o kona ʻai ʻana a māʻona, ua haʻi aku ʻo ia i nā lunakahiko o ke kauhale e pili ana i kāna huakaʻi e hoʻihoʻi mai i ka ʻuhane o ka hoʻolauleʻa i kona poʻe kānaka.

  1. ʻO kahi mea nui e nalowale ana, ʻo ia ka meaʻai! Loaʻa i kekahi mau ʻahaʻaina ka meaʻai kikoʻī i ʻai ʻia i ka wā o ia mau ʻahaʻaina. E noʻonoʻo i kekahi mau meaʻai āu e makemake ai e ʻai i lawe kūikawā ʻia i waho i ka wā o kekahi mau ʻahaʻaina.
  2. He aha ka mea ma ke kiʻi e hōʻike ana iā ʻoe ke honi nei ʻo Nkanyezi i kahi ʻala āna i makemake ai? He aha kekahi o kāu mau ʻala punahele?
  3. Hiki i nā ʻala ke lilo i mea maikaʻi loa i ka hoʻomanaʻo ʻana i nā hoʻomanaʻo. Aia kekahi mau ʻala e hoʻomanaʻo iā ʻoe i nā hanana kikoʻī, nā wahi, a i ʻole nā ​​​​kānaka?
kiʻi-ʻike

I kekahi lā aʻe, ua hāʻawi ke ʻaha kūkā o nā kuke iā ia i kahi hui mea ʻala huna. "ʻO kā mākou kaikamahine," wahi a lākou, "me kēia mau mea ʻala, ua hōʻoia ʻia ka hauʻoli o nā ʻōpū! Hāʻawi mākou iā ʻoe i ka makana o ka meaʻai maikaʻi." Ua hoʻomaikaʻi ʻo Nkanyezi i nā lunakahiko a hoʻokomo i nā mea ʻala i loko o kāna ʻeke. Ua ʻike ʻo ia ua loaʻa iā ia nā mea āpau āna e pono ai. Me ka ikaika hou, ua hoʻomaka ʻo ia i ka huakaʻi lōʻihi e hoʻi i ke kauhale ʻo Ndlovu.

  1. Hmmm ... Ke nalo nei kekahi mea iā ia ma kēia kiʻi. ʻAuhea kāna pahu?
  2. ʻO kēia hou, ua ʻaʻahu ʻia nā lunakahiko o ke kauhale me nā kala ʻōniʻoniʻo loa. Me he mea lā e hoʻohana ana ka poʻe akamai i ka hoʻolauleʻa i nā kala ʻahaʻaina he nui i ko lākou mau lole.
  3. Ke nānā nei i kēia kiʻi me kēlā mau ʻano hoʻohiwahiwa a pau, aneane hiki iā ʻoe ke honi i nā mea ʻala ʻono. He aha kekahi o kāu mau mea ʻala punahele e kau ai ma ka meaʻai?
kiʻi-ʻike

I kona hōʻea ʻana i ka home, ua ʻākoakoa nā kamaʻāina a puni iā ​​​​ia e lohe i kāna mau huakaʻi. Ua haʻi aku ʻo ia iā lākou i nā moʻolelo o kāna mea i ʻike ai, i lohe ai, a i ʻai ai. A laila wehe ʻo ia i kāna ʻeke e kaʻana like i nā makana i hāʻawi ʻia. Ua hauʻoli nā kamaʻāina i ka loaʻa ʻana o kēia mau waiwai.

ʻO ka lokomaikaʻi o haʻi a me ke koa o Nkanyezi i hoʻihoʻi mai i ke kala, ke mele, a me ka hula i nā kānaka. A pēlā i hoʻihoʻi ʻia ai ka ʻuhane o ka hoʻolauleʻa i ke kauhale ʻo Ndlovu.

  1. E nānā pehea i pani ʻia ai nā waihoʻoluʻu lole ʻeleʻele o ke kauhale me kēia mau mea hauʻoli a ʻahaʻaina hoʻi!
  2. Pehea kou manaʻo, ua hoʻomanaʻo anei ke kauhale i ke ʻano o ka hoʻolauleʻa ʻana?
  3. He mea kupaianaha ka hiki i nā hana lokomaikaʻi, ka lokomaikaʻi, a me ke aloha ke hoʻokiʻekiʻe i ka ʻuhane o ka poʻe a puni mākou. Hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i kahi manawa i hana ai kahi mea āu i hana ai no kekahi i kahi ʻokoʻa nui i ko lākou manaʻo? Pehea kou manaʻo?

Ua noa iā ʻoe ke hoʻoiho, kope, unuhi a hoʻololi paha i kēia moʻolelo a hoʻohana i nā kiʻi inā ʻoe e hoʻopili i kēia ʻano:

Ke ʻimi nei i ka ʻuhane o ka pūnāwai
Mea kākau — Mosa Mahlaba
Kii — Selina Masego Morulane
ʻŌlelo — Pelekania
Pae — Heluhelu leo ​​nui
© Mosa Mahlaba, Selina Morulane, Sibusiso Mkhwanazi, Book Dash 2015
Nā Mea Maʻamau Hana: Attribution 4.0
Puna www.africanstorybook.org
Puna kumu www.bookdash.org

Prev
Page 1 o 13
Aʻe