गंध चोर

चर्चेचे ३ स्तर

तुमच्या मुलासाठी योग्य स्तर निवडा. प्रश्न विचारताना किंवा टिप्पणी करताना विचार करण्यासाठी वेळ द्या. जेव्हा तुमचे मूल अडखळेल, तेव्हा उत्तर देण्यास मदत करा आणि योग्य उत्तरांनंतर, मुलाच्या उत्तराचा थोडा विस्तार करणारे प्रश्न किंवा टिप्पण्या विचारा.

पातळी 1

साधे आणि सरळ प्रश्न विचारा. पानावर जे दिसत आहे त्याकडे बोट दाखवून विचारा. खेळणं कुठे आहे? ते काय करत आहेत? त्याचं नाव काय आहे? त्याचा रंग कोणता आहे? तिथे किती चेंडू आहेत?

पातळी 2

कथेतील या मुद्द्याबद्दल सर्वसाधारण किंवा खुले प्रश्न विचारा. इथे काय घडताना तुम्हाला दिसते? हा गोष्टींचा समूह काय आहे?

पातळी 3

कथानकाबद्दल विचारा. काय घडले आहे? पुढे काय होईल? तुम्हाला यासारखे अनुभव आले आहेत किंवा तुम्ही अशा गोष्टी पाहिल्या आहेत का? असे घडल्यावर तिला कसे वाटते?

गणितातील संकल्पना आणि शब्द

या गोष्टीत वगळून मोजणे आणि आकार आहेत. शब्दांचा सराव: १, २, ३, ४ आणि ६ ने मोजणे; गुणाकार, भागाकार, अंदाज, आयत आणि त्रिकोण.

वाचा, बोला आणि मजा करा!

दिलेले प्रश्न आणि टिप्पण्या ही केवळ सुरुवात आहे.

साठी पहिले वाचनलाल रंगातील प्रश्न आणि टिप्पण्या वाचा.
साठी दुसरे वाचननिळे प्रश्न आणि टिप्पण्या वाचा.
साठी तिसरे वाचनहिरवे प्रश्न आणि टिप्पण्या वाचा.

त्यानंतर, तुमच्या मुलाच्या आवडीनिवडी लक्षात घ्या आणि तुमच्या चर्चांना मनोरंजक दिशा द्या.

कथेचा मजकूर

प्रथम वाचन

द्वितीय वाचन

तिसरे वाचन

श्री. शबांगू हे शहरातील सर्वोत्तम बेकर होते. दररोज सकाळी चार वाजता उठून ते त्यांच्या प्रसिद्ध बन्स, केक आणि बिस्किटांसाठी पीठ मळून घेत असत.

तुम्हाला स्वयंपाक करायला आवडतो का? बेकिंग खूप मजेशीर असू शकते. त्यात सहसा खूप काळजीपूर्वक मोजमाप आणि मोजणी करावी लागते.
असे दिसते की चार-चार अंड्यांच्या दोन रांगा आहेत. तुम्ही ती एक-एक, दोन-दोन किंवा चार-चारने मोजू शकता. तुम्ही कोणता मार्ग निवडला? तुम्ही कधी आठ अंडी असलेले खोके पाहिले आहे का?
तुमच्या मते बेकर्स सकाळी लवकर का उठतात? तुम्हाला इतक्या लवकर उठायला आवडतं का की बाहेर अजून अंधार असतो, की त्या वेळी आपण झोपलेलं असायला हवं असं तुम्हाला वाटतं?

आठ वाजेपर्यंत गावातील लोक कामावर आणि शाळेत जाताना बेकरीच्या बाजूने चालत होते. तोपर्यंत केक आणि बन जवळजवळ तयार झाले होते आणि बेकरीच्या खिडक्यांमधून अतिशय स्वादिष्ट सुगंध दरवळत होता.

बेकरने लवकर सुरुवात केली, जेणेकरून नाश्त्याच्या वेळी लोक ये-जा करतील तेव्हा त्याचे स्वादिष्ट पदार्थ खाण्यासाठी तयार असतील. लोकांनी थोडा वेळ थांबू का नये?
बेकरने आदल्या संध्याकाळीच बेकिंग केले असते तर त्याला इतक्या लवकर उठायची गरज पडली नसती. त्याने तसे का केले नाही?
या बेकरचं दुकान खूपच छोटं आहे! तुम्हाला काय वाटतं, त्याला आतमध्ये स्वयंपाक करायला, आपले बेक केलेले पदार्थ मांडायला आणि ग्राहकांना वस्तू खरेदी करण्यासाठी आत येऊ द्यायला पुरेशी जागा असेल का?

बरेच लोक नाश्ता घेण्यासाठी बेकरीमध्ये गेले. श्री. शबांगू त्यांच्याकडे पाहून आनंदाने हसले आणि त्यांनी गावात प्रसिद्ध असलेले ताजे, चविष्ट दालचिनीचे बन आणि गरम, सोनेरी बिस्किटे त्यांच्यापुढे सरकवली.

घड्याळात एक वाजला आहे. नाश्ता विकत घेण्यासाठी ही वेळ खूप उशीरची वाटते. तुम्ही कधी दुपारनंतर नाश्ता केला आहे का?
बॉक्समधील पदार्थ ताजे आणि गरम आहेत हे तुम्ही कसे ओळखू शकता?
चित्रात अशी कोणती गोष्ट आहे जी दर्शवते की श्री. शबांगू यांना त्यांचे काम आवडते आणि ते बनवलेल्या जेवणाची त्यांना काळजी आहे? तुमची अशी कोणती आवडती गोष्ट आहे का जी तुम्हाला करायला खूप आवडते आणि ज्याची तुम्ही खूप काळजी घेता?

पण इतर लोक इतके नशीबवान नव्हते. त्यांच्याकडे फारच कमी पैसे असल्यामुळे, शहरातील गरीब लोकांना ते स्वादिष्ट बन्स, केक आणि बिस्किटे विकत घेणे क्वचितच परवडत असे. ते फक्त बेकरीच्या खिडक्यांमधून येणाऱ्या मनमोहक सुगंधाचा आनंद घेऊ शकत होते. जेव्हा श्री. शबांगूंच्या लक्षात आले की हे लोक त्यांच्या बेकरीजवळ हवेचा वास घेत आहेत, तेव्हा ते रागाने म्हणाले, “माझ्या स्वादिष्ट सुगंधाचा वास घेण्याची त्यांची हिम्मतच कशी झाली!”

तुम्हाला काय वाटतं? श्री. शबांगू यांच्या बेकरीतून येणाऱ्या स्वादिष्ट सुगंधाचा आनंद गरीब लोकांनी घेणे योग्य आहे का?
काही लोक आपल्याकडील वस्तू उदारपणे वाटतात, तर काही लोकांना त्यांनी कष्टाने बनवलेली वस्तू सहजासहजी देऊन टाकायची नसते. तुमच्या मते, या प्रकारची व्यक्ती अधिक आनंदी असते?
शेल्फवर असलेल्या तीनही पावांवर प्रत्येकी तीन काप आहेत. म्हणजे एकूण किती काप झाले? तुम्ही तीन-तीन करून मोजले, की तुम्हाला ३ गुणिले ३ किती होते हे माहीत आहे?

“ते माझे सुगंध आहेत. मी ते तयार केले आहेत, त्यामुळे ते माझेच आहेत! जर लोकांना माझ्या अद्भुत सुगंधाचा अनुभव घ्यायचा असेल, तर त्यांनी त्यासाठी पैसे दिले पाहिजेत!” तो धापा टाकत आणि कपाळावरचा घाम पुसत, दुपारच्या जेवणाच्या ग्राहकांसाठी पाव आणि रोल्स भाजायला ओव्हनकडे परत वळला.

तुम्ही श्री. शबांगू यांच्याशी सहमत आहात का? आपण निर्माण करत असलेल्या सुगंधांवर आपला हक्क आहे का?
वस्तू जाणण्याचे अनेक मार्ग आहेत. उदाहरणार्थ, आपण त्यांना स्पर्श करू शकतो. वस्तू जाणण्याचे आणखी काही मार्ग कोणते आहेत?
आपण संवेदना अनुभवण्याच्या काही पद्धतींवर निर्बंध घालतो. आपल्या वस्तूंना कोण स्पर्श करू शकेल किंवा त्यांची चव कोण घेऊ शकेल, हे आपण सामान्यतः नियंत्रित करतो. मग इतर मार्गांनी आपल्या वस्तू कोण अनुभवू शकेल, हे आपण नियंत्रित करू शकतो का?

एका वृद्ध स्त्रीला रोज सकाळी बेकरीच्या खिडकीतून येणारा सुगंध विशेषतः आवडायचा. ही होती मा शांगे, जी दररोज रात्री बागेतील एका बाकावर झोपायची.

तुमच्या मते मा शांगे बागेतल्या बाकावर का झोपते? पाऊस पडला की ती काय करत असेल?
तुम्ही कधी घराबाहेर झोपता का? तुम्हाला निसर्गात राहून रात्रीचे आकाश बघायला आवडते का? ते थोडे अस्वस्थ करणारे आणि भीतीदायक वाटते, की अगदी नैसर्गिक आणि सुखद वाटते?
तुम्ही कधी निरभ्र रात्री आकाशात दिसणारे सर्व तारे मोजण्याचा प्रयत्न केला आहे का? जर आकाश खरंच निरभ्र असेल, तर मोजता येणार नाहीत इतके तारे असतात, पण तरीही प्रयत्न करायला मजा येते!

काही आठवड्यांपूर्वी, एका दयाळू व्यक्तीने तिला स्वतःसाठी दालचिनीचा बन विकत घेण्यासाठी पैसे दिले होते. ती तो बन पार्कमध्ये परत घेऊन आली आणि ओठ चाटत, शेवटचे तुकडे पक्ष्यांना देत, तो अगदी सावकाश खात होती.

तिला खूप साऱ्या पक्ष्यांना खायला घालावं लागेल! जर ती प्रत्येक पक्ष्याला तीन तुकडे देत असेल, तर त्या सर्वांना खायला घालण्यासाठी तिला किती तुकडे लागतील हे शोधण्यासाठी ३-३ ने मोजा.
जर तुम्ही त्या पावांपैकी एक पाव घेतला आणि त्याचे तुकडे केले, तर त्याचे किती तुकडे होतील याचा अंदाज लावा. अंदाज म्हणजे ज्या गोष्टीची मोजणी करणे कठीण असते, तिच्या प्रमाणाबद्दल काढलेला एक उत्तम अंदाज होय.
आई शांगेने तिला खूप आवडणाऱ्या वस्तूंपैकी काही भाग देऊन टाकला. तिने असे का केले? ते तुकडे स्वतः खाण्यापेक्षा पक्ष्यांना खाऊ घालण्यात तिला जास्त आनंद मिळतो का? तुम्हाला आवडणारी एखादी वस्तू दुसऱ्या कोणालातरी आवडेल किंवा तिची गरज असेल हे माहीत असल्यामुळे तुम्ही कधी ती देऊन टाकली आहे का?

त्यानंतर, त्या वृद्ध स्त्रीकडे नाश्ता विकत घेण्यासाठी पुरेसे पैसे नसले तरी, तिला पुन्हा त्या स्वादिष्ट पावाची तीव्र इच्छा झाली. म्हणून दररोज सकाळी ती श्री. शाबांगूंच्या बेकरीसमोरून हळू हळू चालत जायची, हवेचा वास घेत आणि तोंडाला पाणी सुटणाऱ्या सुगंधाने आनंदाने हसत असे.

हे सांगणे थोडे कठीण आहे, म्हणून आपण असे मानूया की पावाच्या प्रत्येक तुकड्यावर ४ काप आहेत. तर त्या ६ पावांच्या तुकड्यांवर एकूण किती काप आहेत? तुम्ही ४-४ ने मोजले की ६-६ ने मोजले, की आणखी कोणत्या वेगळ्या पद्धतीने हे शोधून काढले?
एक झटपट नजर टाका आणि खालच्या शेल्फवर तुम्हाला किती पाव दिसतात याचा अंदाज घ्या.
आता पाव मोजा आणि तुमचा अंदाज किती अचूक आहे ते बघा. ते मोजण्याचे अनेक मार्ग आहेत. त्यापैकी एक मार्ग म्हणजे दोन-दोन करून मोजणे. तुम्ही ते कसे मोजले?

मा शांगेच्या नव्या सवयीमुळे बेकरीवाल्याला खूप राग आला. दिवसेंदिवस त्याचा तिच्यावरचा राग वाढतच गेला. अखेरीस, एका हिवाळ्याच्या सकाळी, जेव्हा त्याचा मूड खूपच खराब होता, तेव्हा तो रागाने बेकरीतून बाहेर पडला आणि त्या म्हातारीचा हात पकडला. “माझा सुगंध चोरण्याची तुझी हिम्मत कशी झाली!” तो ओरडला. “तू एक सुगंध चोर आहेस!” त्याने आपले हात एका ॲप्रनवर पुसले, मग ते काढून बेकरीत परत फेकून दिले.

भिंतीमध्ये दिसणाऱ्या विटा आयताकृती आहेत. आयताला चार सरळ बाजू असतात आणि या पानाच्या कोपऱ्यांप्रमाणे त्याला कोपरे असतात. तुम्हाला या चित्रात आणखी काही आयत सापडतात का? तुमच्या आजूबाजूला तुम्हाला काही आयत दिसतात का?
तुम्हाला काय वाटतं, बेकरचं म्हणणं बरोबर आहे का? मा शांगेला दूर राहण्यास भाग पाडावं का?
वेगवेगळ्या रांगांमधील विटा वरच्या रांगेपासून कशा बाजूला सरकवलेल्या आहेत ते लक्षात घ्या. हे नेहमीच केले जाते. सर्व विटा एका सरळ रेषेत लावल्याने भिंत कमकुवत का होईल याचा अंदाज लावा.

“आजचा दिवस शेवटचा आहे, जेव्हा ही निर्लज्ज बाई माझा सुगंध चोरणार आहे!” तो ओरडला. आणि हे शब्द बोलून, त्याने मा शांगेला ओढत न्यायाधीश न्ग्वेन्या यांना भेटायला न्यायालयात नेले. न्यायाधीश त्यांच्या मोठ्या, चकचकीत डेस्कवर बसले होते, तेव्हाच तो संतप्त बेकर थरथरणाऱ्या आणि गोंधळलेल्या मा शांगेला आपल्यासोबत ओढत आत घुसला.

या चित्रातील आयत दाखवा. तुमच्या मते खोल्या आणि इमारती बनवण्यासाठी आयतांचा इतका वारंवार वापर का केला जातो?
त्रिकोण, जे तीन बाजू असलेले आकार आहेत, ते अधिक मजबूत, अधिक दृढ असतात आणि आपला आकार चांगल्या प्रकारे टिकवून ठेवतात. मग सर्व काही त्रिकोणांपासूनच का बनवू नये?
तुम्ही आयताकृती व्यतिरिक्त इतर आकारांचा वापर करून बांधलेल्या इमारती पाहिल्या आहेत का? विलक्षण आकारांनी बांधलेली ठिकाणे शोधण्यात मजा येते!

“शुभ सकाळ,” न्यायाधीश आपल्या भारदस्त आवाजात म्हणाले. “साहेब,” श्री. शबांगू संतापाने म्हणाले, “मला न्याय हवा आहे! मला या बाईविरुद्ध तक्रार दाखल करायची आहे. गेल्या तीन आठवड्यांपासून, दररोज सकाळी जेव्हा माझ्या बेकरीतील स्वादिष्ट पदार्थांचा सुगंध दरवळत असतो, तेव्हा ती तिथून चालत जाते आणि तो सुगंध चोरते. मी मागणी करतो की तिने त्या सुगंधाची भरपाई करावी!”

कथेमध्ये ही पहिलीच वेळ आहे की बेकरने त्याच्या भाजलेल्या पदार्थांऐवजी, त्याच्या वासांसाठी पैसे मागितले आहेत. कल्पना करा, जर त्याने त्याच्या दुकानात वेगवेगळ्या वासांची किंमत दर्शवणारा फलक लावला असता तर किती हास्यास्पद वाटले असते.
गंध अद्भुत आणि आनंददायी असू शकतात आणि आपल्याला आनंदाने भरून टाकू शकतात. पण, त्यांची किंमत काय असते? तुमच्या मते एका चांगल्या गंधाची किंमत किती असेल?
काही लोक खास सुगंधाचे अत्तर विकत घेतात, आणि काही लोक प्रामुख्याने त्यांच्या जेवणाला सुगंध देण्यासाठी औषधी वनस्पती आणि इतर खाद्यपदार्थ विकत घेतात. हे सुगंध विकत घेण्याचे काही प्रकार आहेत.

न्यायाधीशांनी क्षणभर आपले मोठे, टकला डोके खाजवले. मग त्यांनी घसा साफ केला. “ठीक आहे,” ते बेकरला म्हणाले. “न्याय होईल.” ते मा शांगेकडे वळले. “बाईसाहेब, तुमच्याकडे किती पैसे आहेत?” त्यांनी विचारले.

या चित्रात आणखीही आयत आहेत. तुम्ही शोधल्यास, लोकांनी वस्तू बनवलेल्या जवळपास प्रत्येक ठिकाणी तुम्हाला आयत आढळतील.
तुमच्या मते न्यायाधीश मा शांगेच्या पैशांचं काय करतील? न्यायाधीश बेकरच्या वासाची किंमत कशी ठरवतील?
तुमच्या मते या कथेचा शेवट कसा होईल?

“फक्त दोन रँड,” मा शांगे अडखळत म्हणाली. “ठीक आहे,” न्यायाधीश म्हणाले, “कृपया ते मला द्या.” नम्रपणे, मा शांगेने तिच्या जुन्या फाटलेल्या कार्डिगनच्या खिशात हात घातला आणि एक-एक रँडची दोन नाणी बाहेर काढली. तिने ती न्यायाधीशांना दिली. त्यांनी ती घेतली आणि नम्रपणे तिचे आभार मानले.

न्यायाधीशांनी तिच्याकडे जगातले सर्व पैसे मागितले. तिने तिचे सर्व पैसे बेकरला देणे हे खूपच कठोर वाटते, जरी ते फक्त २ रँड (सध्या अमेरिका किंवा युरोपमध्ये सुमारे १५ सेंट्सच्या बरोबर) असले तरी.
दक्षिण आफ्रिका देशात रँड हे चलन म्हणून वापरले जाते. त्यांचे सर्वात लहान नाणे ५ सेंटचे आहे. १ रँड बनवण्यासाठी अशी किती नाणी लागतात? जर तुम्हाला भागाकार कसा करायचा हे माहित नसेल, तर ५-५ ने मोजा आणि तुम्ही किती ५ वापरले याचा हिशोब ठेवा.
दक्षिण आफ्रिकेतही १० सेंटचे नाणे आहे. १ रँड बनवण्यासाठी अशी किती नाणी लागतात?

मग त्याने आपल्या मोठ्या मुठीतली नाणी खणखणत हलवली. “हा माझा निर्णय आहे,” तो बेकरला म्हणाला. “शिक्षा गुन्ह्याला साजेशीच असली पाहिजे. म्हणून, मा शांगेने चोरलेल्या वासांची भरपाई म्हणून तिच्या पैशांचा हा आवाज तुला मिळेल. आणि आता तुझा दिवस चांगला जावो.” बेकर विचारमग्न दिसला. मग, आपण किती अविवेकी वागलो हे लक्षात आल्यावर, तो हळूच वळला आणि खोलीतून बाहेर निघून गेला.

एखाद्या वादाचा चांगला शेवट झाल्याने त्यात सामील असलेल्या सर्व पक्षांना न्याय आणि योग्यतेची भावना मिळते. आपल्याशी योग्य वागणूक झाली असे बेकरला वाटले का? त्या दिवशी बेकर काहीतरी महत्त्वाचे शिकला का?
बेकरला अखेर आपली चूक लक्षात आली हे चांगलं झालं. बेकरने मा शांगेसाठी आणखी काही केलं असतं तर ते अधिकच चांगलं झालं असतं. मा शांगेची माफी मागणे हे एक महत्त्वाचे पाऊल ठरले असते.
तुमच्या मते, बेकरने मा शांगेसाठी आणखी काही करायला हवं का?

न्यायाधीशांनी मा शांगेकडे पाहून प्रेमळपणे स्मित केले आणि तिचे पैसे तिला परत दिले. “आता, मॅडम,” आपल्या ब्रीफकेसमधून एक तपकिरी कागदी पिशवी बाहेर काढत ते म्हणाले, “तुम्ही माझ्यासोबत नाश्ता कराल का? हे पाव अजून गरम आहेत, मी ते फक्त अर्ध्या तासापूर्वीच विकत घेतले आहेत.”

न्यायाधीशांच्या लक्षात आले की मा शांगे किती गरीब आणि भुकेली आहे. त्यांनी अशी उदारता दाखवली, जी बेकरने सुरुवातीपासूनच दाखवायला हवी होती.
इतरांना मदत करणे हे एक अवघड काम आहे आणि त्यात काही कठीण प्रश्न गुंतलेले आहेत. तुम्ही कोणाला मदत करता, कशी मदत करता आणि किती मदत करता?
तुम्ही कधी गरजू व्यक्तीला मदत केली आहे का? आपल्या सर्वांना कधी ना कधी मदतीची गरज भासते. आपण प्रत्येकाला मदत करू शकत नाही, पण असे काही प्रसंग असतात जेव्हा आपण मदत करून दुसऱ्याच्या आयुष्यात एक महत्त्वाचा बदल घडवू शकतो.

तुम्ही ही कथा डाउनलोड, कॉपी, भाषांतर किंवा रूपांतरित करू शकता आणि त्यातील चित्रे वापरू शकता, मात्र त्यासाठी खालीलप्रमाणे श्रेय देणे आवश्यक आहे:

गंध चोर
लेखिका — जोआन ब्लोक (पुनर्कथन केलेली लोककथा)
रेबेका रायली
भाषा — इंग्रजी
पातळी — मोठ्याने वाचा
© नालिबाली आणि प्रेसा २०१४
क्रिएटिव्ह कॉमन्स: अ‍ॅट्रिब्युशन-नॉन कमर्शियल ३.०
स्रोत www.africanstorybook.org
मूळ स्रोत www.nalibali.org

मागील

पृष्ठ 1 16 च्या

पुढे

परत

कुटुंबांसाठी उपक्रम

ईएफएम मोबाईल ॲप

स्टोरीबुक्स

एकाग्र सरावासाठी खेळ

अ‍ॅक्टिव्हिटी प्लेइंग कार्ड्स

गणित शिकण्याचे टप्पे

प्लेडेट्स

कौटुंबिक रात्री

कौटुंबिक गणित महोत्सव

मॅथ गेम्स

आठवड्याची कोडी

साप्ताहिक आश्चर्य

पझल प्लेइंग कार्ड्स

ईएसएम मोबाईल ॲप

वृत्तपत्र

वृत्तपत्र साइनअप

मॅथ बिंगो आणि प्लेसमॅट्स

किचन टेबल गणिताची पुस्तके

बाह्य संसाधने

व्हिडिओ

आमच्या मिशन

आम्ही कोण आहोत

आम्हाला मदत करा

क्रेडिट

आमच्याशी संपर्क साधा

दान

by

चित्रकार

चर्चेचे ३ स्तर

गणितातील संकल्पना आणि शब्द

वाचा, बोला आणि मजा करा!