Nūhou- HUASHIL

Hoʻomohala ʻOihana - Ua hoʻokaʻaʻike aku kahi ʻāpana kula nui ma Kanada iā EFM e pili ana i ka hana ʻana i nā hōʻike PD. Inā he mea hoihoi iā ʻoe ka loaʻa ʻana o kahi EFM PD, e hoʻonohonoho kākou i kahi mea [link]. Ma ke ʻano laulā, inā makemake ʻoe e uku i nā lilo huakaʻi a hāʻawi i nā manaʻo no nā mea EFM, hauʻoli wau e hele mai i kou ʻāpana a hana i nā hōʻike a me nā papa hana. Loaʻa iaʻu ʻelua mau kumuhana e hoʻomākaukau ai: hoʻokahi ma ke aʻo pāʻani ma ka lumi papa a ma ka home, a ʻo ka lua ma ka ʻimi pilikia ma ka lumi papa.

ʻAno no nā keiki kula kamaliʻi - Māhele II

I ka mahina i hala ua kākau wau e pili ana i nā ala e hiki ai iā ʻoe a me kāu keiki ke pāʻani me ka topology o nā piʻo. I kēia mahina makemake wau e piʻi i hoʻokahi ana kiʻekiʻe aʻe a ʻimi pehea e hiki ai iā ʻoe ke pāʻani me nā ʻili ʻelua-ana.

I ka loiloi ʻana, ʻo Topology e pili ana i ka hoʻomaopopo ʻana a me ka wehewehe ʻana i nā kinona. Inā he ʻelua mau kinona like ʻole kou, e like me ka pōpō a me ka ʻōmole o loko, pehea lā ʻoe e ʻike ai inā like lāua? He aha ke ʻano o ko lāua like ʻana?

ʻO ka maʻamau, noʻonoʻo like ka Topology i ʻelua mau mea inā hiki iā ʻoe ke kulou mālie, hoʻolōʻihi, a ʻūmiʻi paha i kekahi e lilo i kekahi. ʻO ka laʻana maʻamau, ua like ke kīʻaha kī me ka donut. Inā ʻoe e noʻonoʻo i ke kīʻaha kī i hana ʻia me ka lepo, hiki iā ʻoe ke hoʻololi mālie a ʻūmiʻi i ke kīʻaha o ke kīʻaha a hiki i ka wā e lilo ai ke kīʻaha kī i lima wale nō. I kēlā manawa, loaʻa iā ʻoe kahi donut!

Māhele

ʻO nā ʻili he mau hakahaka, inā he pepeke liʻiliʻi loa ʻoe ma luna o ka ʻili, ʻo ka mea a ka pepeke e ʻike ai e like me kahi ʻāpana o kahi ʻāpana pepa (e noʻonoʻo i ka poʻe Honua Palahalaha). Loaʻa i kekahi mau ʻili kahi lihi, e like me kahi ʻāpana pepa, a ʻo kekahi ʻaʻohe, e like me kahi poepoe (he pōpō).

ʻĀpana Möbius

ʻO kahi ʻili kaulana e pāʻani ai, ʻo ia ka ʻāpana Möbius. E hana i hoʻokahi ma ka lawe ʻana i kahi ʻāpana pepa haiki iki, e wili iki iā ia, a laila e hoʻopili i nā wēlau ʻelua (me ke kāpili, ka lipine, a i ʻole nā ​​staples).

kiʻi-ʻike

ʻO ka mea mua e ʻike ai, hoʻokahi wale nō ʻaoʻao o kēia kaha. Inā hoʻomaka ʻoe ma kekahi wahi a hele a puni ka ʻili, hiki iā ʻoe ke hele mālie i kekahi wahi ʻē aʻe ma nā wahi āpau o ka ʻili (me ka ʻole o ka hele ʻana ma luna o ka lihi).

ʻO kekahi ʻano e pono e hoʻāʻo ai, ʻo ia ka mea e hana ʻia ke ʻoki ʻoe i ke kaula i waenakonu a puni. ʻO ka maʻamau, ke ʻoki ʻoe i kahi mea i waenakonu, loaʻa iā ʻoe ʻelua ʻāpana e like ke ʻano. E wānana kāu keiki i ka mea e hana ʻia ma mua o kou hana ʻana.

ʻO ka mea aʻe, e nānā i ka mea e hana ʻia ke lawe ʻoe i ka hopena o ka ʻoki āu i hana ai a ʻokiʻoki i lalo i waenakonu - ua kahaha hou ʻoe? ʻO kekahi hoʻokolohua ʻē aʻe, ʻo ia ke hana i kahi laina a puni kahi hapakolu o ke ala mai ka lihi a laila ʻokiʻoki ma kēlā laina. He aha ka wānana i kēia manawa?

Ke hana ʻana i ka Polyhedra me nā ʻupena

ʻO ke ʻano o "Poly" he nui. ʻO nā Polygons he mau mea me nā ʻaoʻao he nui, a ʻo nā polyhedra he mau mea me nā helehelena he nui. Hiki iā ʻoe ke kope i nā "ʻupena" (loaʻa ma ka pūnaewele holoʻokoʻa) e kaha kiʻi i nā ʻano ma ka pepa paʻakikī e ʻoki a hana i nā polyhedra hoihoi he nui. ʻAʻole wale kēia he papahana kūkulu hoihoi, akā i ka pau ʻana o nā kumu hoʻohālike, e loaʻa iā ʻoe nā tetrahedrons kino, nā cubes, nā octahedrons, a me nā ʻano hoihoi ʻē aʻe no kāu mau keiki e nānā a noʻonoʻo ai.

ʻO kahi hoʻokolohua e hana ai me kēia mau polyhedra, ʻo ia ka helu ʻana i ka Helu Euler. E hoʻohui i ka helu o nā helehelena i ka helu o nā kihi, a laila e unuhi i ka helu o nā kihi. Pono ʻoe e loaʻa mau ka helu 2! No ka laʻana, no kahi cube kēia (6 + 8) - 12 = 2. ʻO kēia helu ka Helu Euler no kahi sphere, a ʻokoʻa kēia helu mai ka ʻili a i ka ʻili (inā ʻoe e hana i kahi hoʻokolohua like ma kahi torus e loaʻa iā ʻoe kahi pane ʻokoʻa).

Ke hana ʻana i nā ʻili me nā Polygons

E like me ka mea i hana ʻia me ke kaha Möbius, hiki iā ʻoe ke hoʻopili i nā kihi o kahi polygon e hana i nā ʻili like ʻole. I ka hapanui o nā hihia, ʻoi aku ka manaʻo o kēia ma mua o ka hana (ʻoiai ʻaʻole hiki ke hana ʻia ka nui o nā "hoʻopili" me nā mea ola maoli). ʻOiai naʻe, hana lākou no nā hoʻokolohua noʻonoʻo maikaʻi a me kekahi mau pāʻani maikaʻi.

E hoʻohana i ka pepa

Inā ʻoe e lawe i kahi ʻāpana pepa a hoʻopili i nā ʻaoʻao ʻē aʻe ma ke ʻano maoli, e loaʻa iā ʻoe kahi cylinder. He ʻili kēia me ʻelua mau pōʻai kaʻawale no kona lihi. Inā ʻoe e lawe i kahi ʻāpana pepa, e wili iā ia, a hoʻopili i nā ʻaoʻao ʻē aʻe, e loaʻa iā ʻoe kahi kaha Möbius. He ʻili kēia me hoʻokahi pōʻai wale nō no kona lihi.

Inā ʻoe e lawe i ka cylinder āu i hana ai ma mua a hoʻopili pū i kona mau wēlau ʻē aʻe, e loaʻa iā ʻoe kahi torus (kahi ʻōmole o loko a i ʻole ka ʻili o kahi donut). Inā ʻoe e lawe i ka cylinder a hoʻopili pū i kona mau wēlau ʻē aʻe "i loko i waho" e loaʻa iā ʻoe kahi ʻōmole Klein. Eia kahi kiʻi a nā mea pena kiʻi e hōʻike ana i ke ʻano o kahi ʻōmole Klein inā hiki ke ola i ʻekolu mau ana (ʻaʻole hiki).

kiʻi-ʻike

ʻOi aku ka leʻaleʻa o kahi kumu hoʻohālike kamepiula

I mea e ola ai kēia no kāu keiki, aia ma ka pūnaewele www.geometrygames.org kahi hōʻiliʻili o nā pāʻani maʻamau e hiki ke pāʻani ʻia ma nā ʻili. E hele i kā lākou ʻāpana "Torus Games" a ʻike pehea e loli ai nā mea ma kahi torus a i ʻole Klein Bottle ke pāʻani ʻoe iā Tic-Tac-Toe, e hoʻohui i kahi puzzle jigsaw, a i ʻole e hele i loko o kahi maze.

Nā Tile

He hana maʻamau na nā keiki ka pāʻani ʻana me nā poloka hoʻohālike e hana i nā hoʻohālike a me nā tile. Hiki iā ʻoe ke loaʻa nā ʻano hoʻohālike hoihoi o nā tile a puni ʻoe i nā wahi kūlanakauhale. E aʻo nui kāu keiki i ka wā e hoʻopili ana i nā polygons e ʻike i ka mea e pono ai a me ka mea ʻaʻole.

kiʻi-ʻike

ʻO nā tile maʻamau nā mea i hoʻohana ʻia ai hoʻokahi wale nō ʻano polygon maʻamau (ua like nā kihi a me nā ʻaoʻao āpau). Eia nā tile maʻamau ʻekolu e hoʻohana ana i kahi huinakolu, huinahā, a me ka hexagon. Ua hoʻokomo wau i kahi hoʻāʻo e hoʻohana i nā pentagons e hōʻike pehea e hana ʻole ai nā kihi.

kiʻi-ʻike

ʻEwalu mau tile semi-regular, i hōʻike ʻia ma lalo nei. No nā tile maʻamau a me nā tile semi-regular, ua like like ke ʻano o ka nānā ʻana mai kekahi piko. He mea hoihoi ka noiʻi ʻana no kahi keiki makua e ʻike i ke kumu he 11 wale nō kēia mau tile me kēia waiwai.

kiʻi-ʻike

ʻO kekahi kahua pāʻani tile hoihoi ʻo ia ka pāʻani me nā tile aperiodic. ʻO ka mea nui, hiki ke leʻaleʻa ka hoʻohana ʻana i nā tile Penrose. ʻO ka mea maikaʻi e pili ana i nā ʻāpana e koi ai i nā tile aperiodic, ʻaʻole e paʻa kāu keiki i ka hana hou ʻana i ke ʻano like.

Waihoʻoluʻu Palapala ʻĀina

Ke hoʻoluʻu ka mea hana palapala ʻāina i kahi palapala ʻāina, hoʻohana lākou i nā kala like ʻole no nā ʻāpana e kaʻana like ana i kahi palena. ʻO kahi nīnau makemakika kūlohelohe e kū mai ana: Ehia mau kala āu e pono ai no kahi palapala ʻāina i hāʻawi ʻia? I ka makahiki 1976, ua hōʻoia hope ʻia ua lawa nā kala ʻehā no kekahi palapala ʻāina pālahalaha maʻamau (ʻo ka maʻamau e pili ana i ke koi ʻana i nā ʻāpana āpau e hana ʻia i hoʻokahi ʻāpana).

He ʻano pōʻaiapili ʻole ka Theorem ʻEhā Waihoʻoluʻu a me kāna hōʻoia, akā hiki iā ʻoe a me kāu keiki ke leʻaleʻa nui i ke kala ʻana i nā ʻano palapala ʻāina like ʻole.

Nā palapala ʻāina hiki ke kala ʻia he 2

E hoʻokūkū i kāu keiki e hoʻohana i ʻelua wale nō kala e kala ai i kahi palapala ʻāina e like me kēia (ʻaʻole me waho).

kiʻi-ʻike

Hiki ke kala ʻia kekahi palapala ʻāina i hana ʻia ma ka hoʻohui ʻana i kahi kaʻina o nā laina (pololei a piʻo paha) me ka hoʻohana ʻana i ʻelua mau kala. Eia kahi kaʻina o nā kiʻi e hōʻike ai i ke kumu o ia ʻoiaʻiʻo. I kēlā me kēia manawa āu e hoʻohui ai i kahi laina hou, e hoʻohuli wale i nā kala āpau ma kekahi ʻaoʻao o ka laina e hoʻoponopono ai i nā mea āpau.

kiʻi-ʻike

He mea hoʻowalewale ke kuhi he hiki ke waihoʻoluʻu ʻia kekahi palapala ʻāina inā he helu like nā wahi e pili ana i kona mau kikowaena (kihi). E nānā i kēia me kāu keiki.

Nā palapala ʻāina hiki ke kala ʻia he 3

Inā he ʻāina ko ka palapala ʻāina me kahi helu ʻē o nā ʻāina e kaʻana like ana i nā ʻaoʻao me ia, pono kēia palapala ʻāina i ʻehā kala. No ke aha mai? Ma ka palapala ʻāina o ʻAmelika Hui Pū ʻIa, aia ʻo Nevada i ʻelima mau mokuʻāina e pili ana iā ia, no laila pono ka palapala ʻāina o ʻAmelika Hui Pū ʻIa i 4 mau kala. He mea hoʻowalewale ke kuhi inā he helu like ko nā hoalauna o nā ʻāina āpau, a laila hiki ke kala ʻia ka palapala ʻāina i 3 kala - he ʻoiaʻiʻo anei?

Ke kala ʻana i nā tile maʻamau a me nā tile hapa-maʻamau

E nānā hou i nā tile 11 i hōʻike ʻia ma mua. Ehia mau kala e pono ai no kēlā me kēia?

Nā palapala ʻāina kala ma nā ʻili ʻē aʻe

Hoʻololi nā mea no nā palapala ʻāina ma kahi torus a i ʻole nā ​​ʻili ʻē aʻe. No kahi torus, hiki i kahi palapala ʻāina ke koi aku i 7 mau kala! Ma kahi kaha Möbius hiki iā ʻoe ke pono a hiki i 6 mau kala! E leʻaleʻa i ka hana ʻana i nā palapala ʻāina ma kēia mau ʻili a ʻike i ka nui o nā kala e lawe ai kēlā me kēia palapala ʻāina.

Hoʻopiʻi

He kahua pāʻani kūlohelohe ke ʻano o nā kinona no kahi keiki ʻōpio. I ka mahina aʻe e hoʻomau wau i kēia huakaʻi o nā kumuhana makemakika kiʻekiʻe e hiki ke maʻalahi, hoihoi, a leʻaleʻa hoʻi no nā keiki ʻōpio.

Inā he mau nīnau a manaʻo paha kāu, e ʻoluʻolu e hoʻouna mai iā mākou! E hauʻoli mākou i ka manawa kūpono e kamaʻilio pū me ʻoe. Eia kekahi, inā makemake ʻoe e hana pū me mākou a i ʻole e kākoʻo iā mākou ma kekahi ʻano, makemake mākou e kamaʻilio pū me ʻoe e pili ana i nā ala e hiki ai iā mākou ke hana pū!

Lulai 18, 2024

Twitter | Facebook | Instagram
He hui waiwai ʻole ʻo Early Family Math ma Kaleponi 501(c)(3), #87-4441486.

ʻO Chris Wright Chris@EarlyFamilyMath.org

Previous Aʻe