Hoʻolauleʻa ʻana i nā limahana manawaleʻa EFM
He mea nui kā mākou poʻe manawaleʻa no ke kōkua ʻana iā mākou e hōʻea i nā poʻe a puni ka honua. No nā mahina ʻeono i hala iho nei, ua hoʻomaopopo au i kekahi o kēia poʻe kupaianaha, a makemake wau e hoʻomau i kēlā kuʻuna.
Lūkini - Danel, Violeta, Margarita, Viktoriia
ʻO kahi kumuhana aʻu e lohe pinepine ai mai kēia mau unuhi ʻōlelo, ʻo ia ko lākou makemake e hāʻawi hou aku i ko lākou mau kaiāulu, makemake lākou e kōkua i ka hoʻomaikaʻi ʻana i ka hoʻonaʻauao makemakika no ka poʻe o kā lākou ʻōlelo makuahine. Ua ʻike lākou i nā pono i loaʻa iā lākou i ko lākou wā e ulu ana i loko o ko lākou mau hale, a makemake lākou i kēlā mau ʻike no nā keiki āpau.
Nā Kūlana Hoʻoholo Pilikino
E like me kaʻu i kākau ai i nā manawa he nui ma kēia mau nūpepa, ʻo ka hoʻoponopono pilikia ke kumu o ka hana makemakika. ʻAʻole lawa ka hōʻike ʻana i kāu mau keiki i ka hoʻoponopono pilikia, he mea nui e hāʻawi iā lākou i nā mea hana e kōkua iā lākou e ulu me ia. E like me nā ʻano ʻē aʻe o ke aʻo ʻana i ka makemakika, pōmaikaʻi nui nā keiki mai ka loaʻa ʻana o ke alakaʻi e aʻo ana i kēia mau hoʻolālā. Inā hoʻomaka ʻia kēia aʻo ʻana mai ka wā ʻōpiopio, i ka wā e hiki ai ke keiki i ke kula waena e loaʻa iā lākou kahi pūʻulu ikaika o nā mea hana e hiki ai iā lākou ke hoʻohana e hoʻoponopono i nā pilikia.
Ua ʻike ʻo Singapore Math i ke koʻikoʻi o kēia mau hoʻolālā no nā keiki ʻōpio. He 12 mau hoʻolālā kā lākou i hoʻokaʻawale ʻia i ʻehā mau pūʻulu. Makemake au i ko lākou hoʻokūpaʻa ʻana i kēia mau hoʻolālā; akā naʻe, e hōʻike wau i kahi mea maʻalahi a e kālele wau i kekahi mau hoʻolālā e pono ai no nā keiki ʻōpio.
Pāʻani – Nā Alahaka o Königsberg: Hoʻomanaʻo wau i ka hāʻawi ʻia ʻana o kēia pāʻani ma ke kula. Ke nīnau nei ka pāʻani inā hiki ke loaʻa kahi parade e hele ana ma luna o kēlā me kēia o nā alahaka ma ke kūlanakauhale ʻo Königsberg i hoʻokahi manawa. E nānā i ka palapala ʻāina maʻalahi ma lalo.
Ua maopopo koke iaʻu he mea hiki ʻole, akā ʻaʻohe oʻu manaʻo pehea e hōʻoia ai a wehewehe paha i ka hiki ʻole! ʻAʻohe aʻu mea hana no ka nānā ʻana i kēia a ua paʻa wau. E hōʻoia kākou ʻaʻole e hana hou ka hanauna e hiki mai ana i kaʻu ʻike.
Hoʻolālā 1: E aʻo mai ka hana ʻana i nā laʻana he nui, a i ʻole mai ka hana ʻana i nā mana maʻalahi o kahi pilikia, a i ʻole mai ka hana ʻana i nā ʻāpana o ka pilikia
Nui nā ʻano like ʻole o kēia hoʻolālā kikoʻī, akā ua hopu kēia ʻōlelo i ke kumu o ia mea. ʻO ia kekahi o nā hoʻolālā ikaika loa a pono loa iaʻu i ʻike. He mea kākoʻo nui koʻu kākāʻōlelo haʻawina puka i ka hana ʻana i kahi puʻu o nā laʻana a me ke aʻo ʻana i nā mea hiki iā ʻoe mai ia mau mea. He hoʻolālā maʻalahi hoʻi ia e hoʻomaʻamaʻa ʻia me nā keiki mai ka wā ʻōpiopio loa.
No kēia puzzle, he nui nā kiʻikuhi maʻalahi e hiki ai i kekahi ke pāʻani me, ua hōʻike ʻia kekahi o ia mau mea ma luna. Ma hope o ka pāʻani ʻana me kēlā mau mea, a me nā mea ʻē aʻe paha, puka mai kahi ʻano. ʻO kēlā me kēia kikowaena me kahi helu ʻē o nā ʻaoʻao i hoʻopili ʻia iā ia, pono ia ke hoʻomaka a i ʻole ka hopena o ke ala. ʻO ia ka ʻike nui e alakaʻi ai i kahi ʻike piha o kēia mau puzzle parade.
ʻAʻole lawa hoʻokahi laʻana e ʻike i nā ʻano hana e pāʻani nei i loko o kahi puzzle. He mea maʻalahi loa ke hoʻohuli ʻia e nā kikoʻī koʻikoʻi ʻole i kēlā kūlana. Ma ka nānā ʻana i nā laʻana he nui, puka mai nā ʻano maʻamau a hoʻomaka nā ʻano maʻamau e kū i waho.
ʻO kekahi ʻano leʻaleʻa o ka pāʻani ʻana me nā laʻana, ʻo ia ka hiki iā lākou ke alakaʻi iā ʻoe e nīnau i nā nīnau hou. Ma hope o ka pāʻani ʻana me kēia mau laʻana, e nīnau paha ʻoe: No nā kiʻikuhi hea e hiki ai i kahi ala ke hoʻomaka a hoʻopau i ka wahi like? No nā mea hea he hiki ʻole ke loaʻa kekahi ala?
Puzzle - Pehea e lilo ai i haku ma ka pāʻani Nim 1-2: Ke hoʻi mau nei au i kēia pāʻani, no ka mea, ʻo ia kekahi o kaʻu mau hiʻohiʻona punahele. Manaʻo ʻoe he ʻumi mau mea a ʻae ʻia ʻoe a me kou hoa paio e wehe i 1 a i ʻole 2 mau mea mai ka puʻu ma kēlā me kēia huli. ʻO ka mea pāʻani e wehe i ka ʻāpana hope loa e lanakila. He ʻoi aku ka maikaʻi o ka hele mua a i ʻole ka lua, a he aha kāu hoʻolālā?
He helu nui loa ka ʻumi no ka ʻike ʻana i ke kumumanaʻo, no laila e hoʻēmi kākou iā ia e hana i nā mana maʻalahi o ka pilikia. I koʻu noi ʻana i kaʻu mau haumāna kula kiʻekiʻe e hana i kēia, e koho lākou i nā helu e like me 3 a i ʻole 5. Inā hāʻawi ia i ka ʻike, e hoʻomaka mau me ka mana maʻalahi loa (1 ma kēia hihia) a hana i kou ala i luna. E kākau i lalo i ka mea e hana ʻia inā ʻo kou manawa ia a aia he 1, 2, 3, 4, a i ʻole 5 mau mea i loko o kahi puʻu. I loko o kekahi mau kekona e puka mai ke ʻano a ua lanakila ʻoe i kēia pāʻani.
Puzzle - Ua Nakinaki ʻia Ko Lākou mau Lima?: Ua ʻike au i nā pākeke ma nā pāʻina e hakakā nei me kēia no ka manawa lōʻihi. Wahi a ka puzzle ua nakinaki ʻia ke kaula a puni nā pulima, no laila e hana i kahi mana maʻalahi o kēia puzzle ma ka hoʻonui ʻana i ka hakahaka a puni nā pulima - kokoke koke e hōʻike ʻia ka hopena!
Puzzle: Nā Pōwā me ke Gula: ʻO ka mana maʻamau o kēia puzzle he ʻelima mau pōwā a me 100 mau ʻāpana gula, akā makemake au i kahi mana i ʻoi aku ka maʻalahi no kahi keiki 5 makahiki, a he mea paʻakikī nō hoʻi me ʻekolu mau pōwā. E maʻalahi kēia ma ka loaʻa ʻana o hoʻokahi pōwā wale nō. Ke hoʻoponopono ʻoe no hoʻokahi pōwā, e hoʻoponopono no ʻelua, a laila e hoʻoponopono no ʻekolu. E hoʻomaopopo inā ʻoe e kāpae i ka hana ʻana i ka hoʻonā pōwā hoʻokahi, aia nō iā ʻoe kekahi mau manaʻo e hana ai no ka hihia pōwā ʻelua - pono ʻoe e hana mua i ka hihia maʻalahi loa, ʻoiai inā he mau kekona wale nō e hana ai.
Hoʻolālā 2: E mālama i nā moʻolelo maikaʻi - e hana i nā papa i hoʻonohonoho pono ʻia, nā papa inoa, a me nā kiʻi, a mālama i nā helu waena
Ua hana nā haumāna iaʻu i nā hihia maʻalahi o ka pāʻani Nim a ʻaʻole naʻe i ʻike i ke ʻano. ʻO ka mea i kāohi iā lākou, ʻo ia ka mālama moʻolelo maikaʻi ʻole. Ua kākau ʻia kā lākou mau laʻana ma luna o kā lākou pepa (a i ʻole nā pepa!), A no laila ua paʻakikī loa iā lākou ke ʻike i ke ʻano. ʻAʻole pono ka hana ʻana i nā papa i hoʻonohonoho ʻia, nā papa inoa, a me nā kiʻi, a hiki iā ia ke hana i nā ʻokoʻa āpau.
Puzzle – Alanui: He paʻakikī loa kēia puzzle no ka hui makahiki o ka nūpepa o kēia mahina, akā ʻaʻole hiki iaʻu ke pale aku no ka mea kōkua ia iaʻu e hoʻomaopopo i kahi manaʻo. Manaʻo ʻoe he alahele kou me 1000 mau lumi i pio nā kukui a pau. Loaʻa iā ʻoe kahi ʻōnaehana hoʻololi kukui aunoa e holo amok - hoʻohuli mua ia i nā kuapo i nā lumi a pau, a laila hoʻohuli ia i ke kuapo i kēlā me kēia lumi ʻelua, a laila i kēlā me kēia lumi ʻekolu, a pēlā aku a hiki i ka mea hope loa e hana ai, ʻo ia ke hoʻohuli i ke kuapo i kēlā me kēia lumi 1000. ʻO wai nā lumi i hoʻā ʻia ko lākou mau kukui?
He nui loa ka 1000, no laila makemake mākou e aʻo mai nā mana maʻalahi. Inā ʻoe e hana wale i ka 1 a i ʻole 2, he liʻiliʻi loa ia e loaʻa ai kekahi mea pono, no laila he hihia kēia kahi ʻaʻole maikaʻi nā mana maʻalahi loa. E hoʻāʻo e hoʻohana i ka 30 a ʻike i ka mea e hana ʻia. Inā ʻoe e kākau i nā helu mai ka 1 a i ka 30 ma kahi laina a mālama i nā hoʻololi ʻana, e ʻike ʻoe ua hoʻomālamalama ʻia nā lumi 1, 4, 9, 16, a me 25. E ʻike paha ʻoe ʻo kēia nā huinaha a pau a e manaʻo ʻoe ua hoʻoponopono ʻoe i ka pilikia.
Akā, e kali! No ke aha lā kēlā mau mea i hoʻā ʻia? Inā ʻo kāu hana wale nō ka nānā ʻana i nā mea i hoʻā ʻia, ʻaʻole paha ʻoe e ʻike. Eia nō naʻe, inā ma lalo o kēlā me kēia helu ua kākau ʻoe i nā ʻanuʻu i hoʻololi ai i kēlā huli ʻana, e ʻike ʻoe ʻo ia nā mea hoʻokaʻawale o ka helu a ʻo nā helu me ka helu ʻē o nā mea hoʻokaʻawale nā mea i hoʻā ʻia. Hiki ke lilo i mea pono loa ka mālama ʻana i nā helu mua a me ka ʻikepili - ʻo ka hoʻomaʻemaʻe ʻana ʻaʻole ia he manaʻo e hoʻolei i nā mea āpau!
Ma ka nūpepa ʻo Kepakemapa 2024, ua kamaʻilio wau e pili ana i ka ʻIkepili ʻIkepili a me nā ala e hiki ai i nā papa, nā papa inoa, a me nā kiʻi ke hoʻomaikaʻi i ka hoʻomaopopo ʻana i kahi kūlana makemakika, no laila e kuhikuhi wau iā ʻoe i kēlā ʻatikala inā makemake ʻoe i ka ʻike hou aku e pili ana i kēlā kumuhana.
Hoʻolālā 3: E nānā i nā ʻāpana koʻikoʻi a kaʻawale paha o ka pilikia
Pāʻani Puʻupuʻu – Nā Helu Hoʻomau: ʻOiai nā pāʻani puʻupuʻu mua loa e pōmaikaʻi ana mai kēia mau hoʻolālā. Inā ʻoe e kau ana i nā helu mai 1 a 8 i loko o kēia grid, ʻo wai o kēlā mau helu e kū nei? ʻO nā helu hoʻomaka a me nā helu hope, 1 a me 8, hoʻokahi wale nō hoalauna, no laila ʻaʻole like lākou me nā helu ʻē aʻe (he ʻelua hoalauna). Pono anei lākou e kau ʻia ma nā wahi kūikawā? Hōʻike kahi noʻonoʻo iki e pono lākou e hele i nā huinahā waena, a ma hope o kāu hana ʻana i kēlā mea ua maʻalahi ke koena.
Puzzle - Nā Pūʻulu Huina: Eia kekahi puzzle mua e pōmaikaʻi ana mai kēia mau hoʻolālā. He aha nā kiko koʻikoʻi ma ʻaneʻi? Ua kaupalena loa ʻia nā helu liʻiliʻi a me nā helu nui loa i ke ʻano o ko lākou kūlike ʻana, no laila he mau wahi maikaʻi kēlā e hoʻomaka ai. Eia kekahi, ua kaupalena ʻia nā kihi (a i kahi liʻiliʻi o nā lihi). Ke hoʻoholo ʻoe i ka mea e hana ʻia me nā 1, 2, 8, a me 9, hele wikiwiki loa ke koena o kēia puzzle.
Puzzle - Nā Huahana like: ʻO nā primes pinepine nā helu ʻokoʻa i ka wā e pili ana i ka hoʻonui ʻana. He aha ka mea e hana ai i ka 2, 3, 5, a me 7 ma aneʻi? Hiki i nā primes 2 a me 3 ke hōʻike ʻia ma nā helu ʻē aʻe mai 1 a 9, akā ʻo 5 a me 7 wale nō ke hōʻike ʻia no lākou iho. No laila, pono e hoʻopau ʻia ʻo 5 a me 7. Ma hope o ka hana ʻana i kēlā, e maʻalahi loa kēia puzzle.
Puzzle - Nā Huina like: ʻO nā ʻaoʻao loa no kēia puzzle nā huina like i nā pōʻai ʻekolu. ʻEkolu mau helu ma ka pōʻai waena, no laila ʻo ka mea liʻiliʻi loa o ka huina like he 1 + 2 + 3 = 6. Loaʻa i kēlā me kēia pōʻai waho ʻelua mau helu ʻaʻole lākou e kaʻana like, no laila ʻo ka mea nui loa o ka huina like he 2 + 5 = 3 + 4 = 7. I kēia manawa ua hoʻemi ʻia ka huina like i 6 a i ʻole 7, ua maʻalahi loa ka puzzle.
Hoʻolālā 4: E hoʻohana i ke kuhi akamai a me ka nānā ʻana
Aia kahi ʻano maʻamau no ka poʻe e noʻonoʻo i ka hoʻohana ʻana iā Guess and Check ma ke ʻano he mea a ke kanaka naʻaupō e hana ai i ka wā ʻaʻohe o lākou manaʻo. Ke nalowale nei kēlā poʻe i ka hoʻohana ʻana i kahi hoʻolālā ikaika loa.
Puzzle - Ke nānā ʻana i nā wāwae: He 200 moa a me nā bipi a ka mahiʻai. He mea kupanaha, helu ka mahiʻai i nā wāwae a ʻike he 680 mau wāwae. Ehia o kēlā me kēia holoholona, a he aha ka hewa o kēia mahiʻai?
Inā he 200 bipi wahine, he 800 wāwae, a inā he 200 moa, he 400 wāwae. E kuhi kākou i 100 o kēlā me kēia holoholona. ʻO ia ka mea e hāʻawi ai i 600 wāwae. No ka loaʻa ʻana o nā wāwae hou aku, pono mākou i nā bipi hou aku. E kuhi kākou i 150 bipi wahine - hāʻawi kēia i 700 wāwae. E hoʻemi i nā bipi wahine i 140 a loaʻa iā ʻoe he 680 wāwae.
ʻO ke kanaka noʻonoʻo e hoʻohana ana iā Guess and Check ma ʻaneʻi e ʻike ʻo ia e piʻi ana ka nui o nā wāwae i ka pālua o ka nui o ka piʻi ʻana o ka nui o nā bipi, a laila e hoʻohana i kēlā ʻike e hoʻomaikaʻi i nā helu hoʻokolohua e hiki mai ana. Inā ʻoe e nānā ana a noʻonoʻo ana e like me kāu hana ʻana iā Guess and Check, he nui nā ikaika o ka Strategy 1.
Hoʻolālā 5: E ʻike i kahi pilikia pili āu i ʻike mua ai pehea e hoʻoponopono ai
Nui nā mana o Nim. Manaʻo ʻoe makemake ʻoe e hoʻomaopopo i ka mana kahi āu e hoʻomaka ai ma 0, e hoʻohui i hoʻokahi a ʻelua paha mau mea i kēlā me kēia manawa, a ʻo ka mea nāna e lawe mai i ka huina o nā mea i ʻumi e lanakila.
Ua like kēia me ka mana o Nim i wehewehe mua ʻia, a ua aʻo mua mākou pehea e hoʻoponopono ai. Inā ʻoe e noʻonoʻo i nā mea he ʻumi e noho ana ma ka ʻaoʻao e mākaukau e hoʻohui ʻia i ka puʻu, i kēlā me kēia manawa āu e hoʻohui ai i hoʻokahi a ʻelua paha i ka puʻu hoʻohui, ke wehe nei ʻoe i hoʻokahi a ʻelua paha mai ka puʻu o ka ʻumi - e hiki ka puʻu hoʻohui i ka ʻumi i ka wā e hiki ai ka puʻu unuhi i ka ʻole!
Hoʻolālā 6: E hana i hope a mai nā ʻaoʻao ʻelua hoʻi
Hana maikaʻi loa kēia no nā hōʻoia geometry he nui, akā ʻoiaʻiʻo hoʻi, ʻoi aku ka holomua o kēlā mau puzzle ma mua o ke kiko o kēia nūpepa.
Puzzle - Huli Waiwai: ʻOiai no kahi puzzle liʻiliʻi e like me kēia, nui nā koho e noʻonoʻo ai inā hoʻomaka wale mākou ma ka hoʻomaka a hele i mua. Eia nō naʻe, hiki iā mākou ke hoʻohui i ka hele ʻana i mua me ka hele ʻana i hope mai ka pahuhopu.
Ke hele nei i mua mai ka hoʻomaka ʻana hiki iā kākou ke hele i ke kihi ʻākau o luna a i ʻole ke kihi hema o lalo. Mai kēlā mau kihi aia ʻehā mau wahi e noʻonoʻo ai, kahi e hoʻomaka ai he nui.
ʻO wai nā huinahā e hiki ke pae ma ka huinahā pahuhopu $$? Hoʻokahi wale nō huinahā e hiki ke pae ma laila, ʻo ia ka "1" ma ka huinahā e pili ana i ka $$. Ke hoʻomau nei, hoʻokahi wale nō huinahā e hiki ke hōʻea i kēlā "1," a ʻo ia ka "2" ma ka lālani ʻelua o ke kolamu o ka 1. ʻAʻole e lōʻihi ma mua o ka hiki ʻana o kēia hoʻi hope i kekahi o nā hiki ke hele i mua ʻehā i loaʻa ma mua, a laila ua pau ʻoe.
Hoʻopiʻi
Manaʻolana wau ua hauʻoli ʻoe i kēia kūkākūkā ʻana o nā hoʻolālā hoʻoponopono pilikia a me ka ʻimi ʻana i kēlā mau puʻupuʻu āpau. No ka poʻe e ʻimi nei i nā mea hou aku, ke paipai aku nei au i ka puke hou a Polya (a me ke ʻano kahiko) ʻo "How to Solve It" a me ka puke maikaʻi loa a J. Mason ʻo "Thinking Mathematically." Inā makemake mau ʻoe i nā mea hou aku, loaʻa iaʻu kahi palapala kikoʻī o kaʻu pepa ponoʻī, "Problem Solving," āu e ʻike ai ma o ka hoʻonāukiuki. E ʻike i kaʻu pepa ma https://kitchentablemath.com/thoughts/problem-solving a hoʻoiho iā ia ma ke kaomi ʻana i ke pihi "E hoʻomau i ka heluhelu" ma kēlā ʻaoʻao.
Inā he mau nīnau a manaʻo paha kāu, e ʻoluʻolu e hoʻouna mai iā mākou! E hauʻoli mākou i ka manawa kūpono e kamaʻilio pū me ʻoe. Eia kekahi, inā makemake ʻoe e hana pū me mākou a i ʻole e kākoʻo iā mākou ma kekahi ʻano, makemake mākou e kamaʻilio pū me ʻoe e pili ana i nā ala e hiki ai iā mākou ke hana pū!
ʻApelila 18, 2025
Twitter | Facebook | Instagram
He hui waiwai ʻole ʻo Early Family Math ma Kaleponi 501(c)(3), #87-4441486.
ʻO Chris Wright Chris@EarlyFamilyMath.org