पॅन बॅलन्स – १
तराजू आपल्याला सांगतो की त्याच्या दोन्ही बाजूंवर समान वजन आहे की एक बाजू दुसऱ्या बाजूपेक्षा जड आहे.
आव्हान
तुमच्याकडे काही नाणी आहेत. एका नाण्याव्यतिरिक्त बाकी सर्व नाण्यांचे वजन सारखेच आहे. उरलेले एक नाणे बनावट असून ते वजनाने थोडेसे हलके किंवा जड आहे (तुम्हाला नक्की माहित नाही). जास्तीत जास्त किती नाणी असताना, केवळ दोनदा वजन करून तुम्ही कोणते नाणे बनावट आहे हे ठरवू शकता?

अन्वेषण
अधिक नाणी वापरून तीन वेळा वजन करून तपासणी करा. तुमच्याकडे किती नाणी असतील आणि तरीही तुम्ही तीन वेळा वजन करून बनावट नाणे शोधू शकाल? चार वेळा वजन करून पाहिल्यास काय होईल – तुम्ही १६ नाण्यांमधून चार वेळा वजन करून बनावट नाणे ओळखू शकाल का?
टिपा
आव्हान
दोनदा वजन करण्यासाठी कमाल संख्या चार आहे.
सुरुवातीला दोन नाणी निवडून त्यांचे वजन एकमेकांशी जुळवा.
जर ते संतुलित झाले, तर उरलेल्या दोन नाण्यांपैकी एक नाणे बनावट आहे. मूळ दोन नाण्यांपैकी एक निवडा आणि त्याचे वजन उरलेल्या दोन नाण्यांपैकी एकासोबत करा. जर ते संतुलित झाले, तर शेवटचे नाणे बनावट आहे; जर ते संतुलित झाले नाहीत, तर जे नाणे मूळ जोडीमध्ये नव्हते आणि ज्याचे वजन केले जात आहे, ते बनावट असले पाहिजे.
जर ते संतुलित झाले नाहीत, तर त्या दोनपैकी एक बनावट आहे आणि उरलेली दोन सामान्य आहेत. मूळ दोन नाण्यांपैकी एक आणि उरलेल्या दोन नाण्यांपैकी एक निवडा आणि त्यांचे एकमेकांशी वजन करा. त्यानंतरचे तर्कशास्त्र मागील उदाहरणाप्रमाणेच आहे.
अन्वेषण
तीन वेळा वजन करण्यासाठी, कमाल संख्या १३ आहे. १२ किंवा १३ नाण्यांसाठी तीन वेळा वजन करण्यामागील तर्क बराच गुंतागुंतीचा आहे. त्याची येथे पुनरावृत्ती करण्याऐवजी, कृपया विकिपीडियावरील “बॅलन्स पझल” (Balance Puzzle) पहा. पारड्याच्या तराजूच्या समस्यांवर विस्तृत गणितीय साहित्य देखील उपलब्ध आहे.
१६ नाण्यांमधून बनावट नाणे शोधण्यासाठी ४ वेळा वजन करण्याचे कोडे सोडवण्यासाठी, चार-चार नाण्यांचे दोन गट एकमेकांसमोर तोलून सुरुवात करा. जर त्यांचे वजन संतुलित झाले, तर त्या गटातील चार नाणी वापरून उरलेल्या गटातील चार नाण्यांची चाचणी करा. जर त्यांचे वजन संतुलित झाले नाही, तर उरलेल्या गटातील चार नाणी वापरून पहिल्या दोन गटांपैकी एका गटाची चाचणी करा. प्रत्येक वेळी, आपण शक्यता कमी करून चार नाण्यांच्या एका गटावर आलो आहोत, ज्यातून दोन वेळा वजन करणे बाकी आहे. लक्षात घ्या की या टप्प्यावर आपल्याला १२ सामान्य नाण्यांचीही माहिती आहे.
चार नाण्यांच्या विशेष गटातील दोन नाण्यांची चाचणी घेण्यासाठी दोन सामान्य नाणी वापरा – जर ती जुळली, तर बनावट नाणे उरलेल्या दोन नाण्यांमध्ये आहे; जर ती जुळली नाहीत, तर बनावट नाणे त्या चार नाण्यांच्या गटातील एकामध्ये आहे. आता त्या दोन नाण्यांपैकी एकाची चाचणी घेण्यासाठी एक सामान्य नाणे वापरा. यामुळे अखेरीस त्या दोन नाण्यांपैकी बनावट नाणे कोणते आहे हे ओळखता येईल.