Nieuws
Pi-dag – De Internationale Dag van de Wiskunde – In 2019 riep UNESCO 14 maart uit tot Internationale Dag van de Wiskunde. Dit was ter erkenning van het feit dat 3.14 een goede benadering is van pi ~ 3.14159265… 22 juli, in sommige kringen bekend als Pi-benaderingsdag, is echter afgeleid van de breuk 22/7 ~ 3.142857…, die een betere benadering van pi is dan 3.14.
Als je 14 maart viert, wees dan voorzichtig met een taart. De Griekse letter pi wordt door Grieken uitgesproken als de tweede lettergreep van 'hippie', wat ongeveer overeenkomt met de uitspraak van het woord 'pea' (erwt). Ik weet dat feesten met taarten veel leuker is dan feesten met erwten, maar ik vond dat je dit moest weten.
Een grote sprong voor George Washington
Een goed verhaal helpt kinderen om meer betrokken te raken bij een wiskundig onderwerp. Het verhaal van vandaag gaat over hoe dieren tellen, terwijl ze een ander aantal vingers hebben dan mensen.
Arme George Washington! Stel je voor dat je op je twintigste te horen krijgt dat je je verjaardag op de verkeerde dag viert. We komen later nog terug op George Washington, maar eerst wil ik het verhaal vertellen over hoe de situatie van George Washington het resultaat was van een ongebruikelijke combinatie van factoren: een Romeinse keizer, een paus en een terughoudende Anglicaanse Kerk. Gaandeweg zullen we het hebben over verschillende soorten jaren, het tijdperk van Waterman, de precessie van de equinoxen, en we zullen het zelfs hebben over kettingbreuken en betere manieren om schrikkeljaren te berekenen en pi te benaderen. Dit wordt een bijzondere reis.
Drie soorten jaren
Hoe lang duurt een jaar? Deze vraag bevat interessante meetkunde.
Het is verleidelijk om een jaar te zien als de tijd die de aarde nodig heeft om terug te keren naar een punt waar ze weer op dezelfde manier is uitgelijnd met de sterren. Dit noemen we het siderische jaar . Dit is echter niet het jaar dat we voor onze kalenders willen gebruiken. Hoewel het siderische jaar vanuit astronomisch oogpunt een goede maatstaf voor een jaar is, komt het niet voldoende overeen met de timing van de seizoenen op aarde. Wat we nodig hebben, is een jaar dat de seizoenen op hun normale plaatsen op de kalender houdt. Als we het siderische jaar voor onze kalender zouden gebruiken, zouden de koudste en warmste periodes van het jaar in de loop der eeuwen langzaam naar andere maanden verschuiven.
Om de seizoenen op hun plaats te houden, gebruiken we het tropische jaar als kalender. De lente-equinox is het moment in maart waarop de zon, gezien vanuit het middelpunt van de aarde, zich recht boven de evenaar bevindt. Het tropische jaar is de tijdsduur tussen twee lente-equinoxen. De lengte van een tropisch jaar is gemiddeld ongeveer 365.2421897 dagen. Deze lengte is ongeveer 20.409552 minuten korter dan een siderisch jaar. Dit verschil van 20 minuten is niet groot voor één jaar, maar zoals we zullen zien, kan het optellen tot een aanzienlijk verschil.
De lengte van het siderische en tropische jaar kan van jaar tot jaar enigszins variëren, en is bovendien onderhevig aan diverse zeer technische definities. De lengtes verschuiven ook over perioden van eeuwen. Het kan dus zijn dat u iets andere getallen tegenkomt als u ze opzoekt. Ik heb ervoor gekozen om al deze subtiliteiten in deze notitie buiten beschouwing te laten.
Een derde soort jaar is het anomalistische jaar . De baan van de aarde is een ellips met de zon als een van de twee brandpunten. Het perihelium is het punt in de baan van de aarde waarop deze het dichtst bij de zon is. De laatste jaren valt het perihelium rond 3 januari. Het anomalistische jaar is de tijd tussen twee bezoeken aan het perihelium. Dit jaar is ongeveer 5 minuten langer dan een siderisch jaar. De baan van de aarde is zo bijna cirkelvormig dat een verandering in het moment van het perihelium in de kalender weinig invloed heeft op ons dagelijks leven, waardoor het grotendeels genegeerd wordt. Een klein effect dat het wel heeft, is dat de lengte van een dag gedurende het jaar iets varieert, maar het gaat slechts om een paar seconden.
Het begon allemaal met Julius Caesar.
Hoe je het ook probeert, er zijn geen eenvoudige manieren om de tijd die de maan nodig heeft om rond de aarde te draaien en de tijd die de aarde nodig heeft om rond de zon te draaien te berekenen. Sinds de oudheid hebben vele beschavingen verschillende kalenders ontwikkeld, waarvan sommige beter werken dan andere.
In 46 v.Chr. voegde Julius Caesar elke vier jaar een schrikkeljaar toe. Dit deed hij omdat men destijds dacht dat een jaar 365 ¼ dagen telde. Zo ontstond de Juliaanse kalender. Deze kalender corrigeerde het vrij voor de hand liggende probleem dat een jaar niet 365 dagen lang is. De Juliaanse kalender wordt nog steeds gebruikt door de Oosters-orthodoxe Kerk en diverse andere instellingen en organisaties.
Opmerkelijk genoeg wisten de Grieken een eeuw vóór Julius Caesar al dat het tropische jaar, dankzij het werk van Hipparchus over de precessie van de equinoxen, korter is dan 365 1/4 dagen. Hoewel ze in die tijd over zeer gebrekkige tijdmeetinstrumenten beschikten, kon Hipparchus (een Griekse astronoom, geograaf en wiskundige) gebruikmaken van oude gegevens over wanneer de equinoxen plaatsvonden. Over een periode van 108,478 dagen vonden 297 lente-equinoxen plaats. Dit gaf een gemiddelde van 365.24579 dagen, wat iets aan de hoge kant is, maar verbazingwekkend nauwkeurig gezien de instrumenten en wiskunde van die tijd. Julius Caesar negeerde dit, en het zou 1600 jaar duren voordat deze omissie officieel werd rechtgezet.
Het tijdperk van Waterman
In de loop der jaren telt het verschil van 20.409552 minuten tussen siderische en tropische jaren flink op. Als je heel, heel lang leeft (lees verder om een idee te krijgen hoe lang!) en je kijkt elk jaar rond de lente-equinox naar de nachtelijke hemel, zul je merken dat het sterrenbeeld boven je hoofd heel langzaam verandert. Er zijn twaalf sterrenbeelden in de dierenriem, en 1/12e van de lengte van een jaar is ongeveer 365.25 x 24 x 60 / 12 = 43830 minuten. Als je dit deelt door 20.409552 minuten, kom je erachter dat het ongeveer 2147.5 jaar duurt om van het ene sterrenbeeld naar het volgende te verschuiven. Dat wil zeggen, het duurt ongeveer 2147.5 jaar om ongeveer 30 graden te precesseren aan de nachtelijke hemel. Dit wordt de precessie van de equinoxen genoemd, en het vormt de basis van het nummer 'The Age of Aquarius' uit de musical Hair.
Paus Gregorius en de beheersing van Pasen
De christelijke kerk geeft niet om haar of het tijdperk van Waterman, maar wel om Pasen. De datum van Pasen wordt berekend ten opzichte van de lente-equinox, en de christelijke kerk was ontevreden dat de datum van de lente-equinox tegen het einde van de 1500e eeuw tien dagen afweek.
Paus Gregorius XIII besloot dit probleem op te lossen. In 1582, na veel onderzoek en discussies onder wetenschappers, werd de kalender met tien dagen aangepast en een nieuw systeem van schrikjaren ingevoerd. Om de kalender dat jaar aan te passen, werd 4 oktober 1582 gevolgd door 15 oktober 1582. Stel je de verwarring eens voor die het verlies van tien dagen met zich meebracht!
Het nieuwe systeem van schrikjaren was als volgt: een schrikjaar komt elke 4 jaar voor, behalve dat het niet elke 100 jaar een schrikjaar is, maar juist elke 400 jaar. Dit systeem gebruiken we tegenwoordig overal waar de Gregoriaanse kalender wordt gehanteerd. Het gaat ervan uit dat een tropisch jaar 365.2425 dagen duurt, wat vrijwel gelijk is aan 365.2421897 dagen. Hierdoor markeerde het jaar 2000 niet alleen een verandering van 1000 jaar, maar ook een uitzondering van 400 jaar op de schrikjaarregel! Het was een bijzonder jaar voor sommigen van ons!
George Washington en waarom Engeland te laat was om mee te doen.
Op het eerste gezicht zou je denken dat George Washington, geboren in 1732, aan deze waanzin ontkomen zou zijn. De Anglicaanse Kerk was echter terughoudend om iets over te nemen dat door een paus van de katholieke kerk werd voorgesteld. Deze terughoudendheid leidde tot een wachttijd van bijna twee eeuwen, een indrukwekkende periode van uitstel. Als gevolg hiervan namen Engeland en al zijn koloniën de nieuwe Gregoriaanse kalender pas in september 1752 over. Dat was het moment waarop George Washington, op 20-jarige leeftijd, zag hoe zijn verjaardag veranderde van 11 februari 1732 naar 22 februari 1732. Wat een verwarring! Wanneer geef je hem dan zijn verjaardagstaart?
Maar wacht, er is een betere manier
Kettingbreuken bieden ons een betere aanpak voor dit alles. Een kettingbreuk heeft bijvoorbeeld de volgende vorm:
Er komt heel wat wiskunde kijken bij deze breuken, maar ik zal het onderwerp slechts oppervlakkig aanstippen. Dit is, in zekere zin, de beste manier om een irrationaal getal met een breuk te benaderen. "Beste" verwijst hier naar het gebruik van een kleine noemer.
Een belangrijk concept om te begrijpen is dat het omgekeerde van het omgekeerde het oorspronkelijke getal is. In symbolen ziet dit er zo uit: x = 1 / (1 / x). Bijvoorbeeld: 4 = 1 / 1/4.
Pi benaderen
Stel dat we pi = 3.14159265358 … willen benaderen met kettingbreuken. Begin met het schrijven van pi = 3 + 0.14159265… . Kijk vervolgens naar het omgekeerde van het fractionele deel,
pi = 3 + 0.14159265… = 3 + 1 / 7.0625133059… ~ 3 + 1/7
Dus pi is ongeveer 3 + 1/7 = 22/7 ≈ 3.142857, wat een bekende benadering van pi is met een nauwkeurigheid van twee decimalen. Deze benadering is zeer nauwkeurig met een noemer zo klein als 7. We zouden pi natuurlijk ook tot twee decimalen kunnen benaderen met 314/100, maar dat gebruikt een veel grotere noemer.
Als we nog een stapje verder gaan en een beetje valsspelen, kunnen we een nog betere benadering krijgen. We gaan verder waar we gebleven waren.
pi = 3 + 0.14159265… = 3 + 1 / 7.0625133059… = 3 + 1 / (7 + 1 / 15.996…)
Als we 16 gebruiken in plaats van de 15 die we zouden moeten gebruiken, krijgen we
pi ~ 3 + 1 / (7 + 1/16) = 355 / 113 ~ 3.141592920…
En dat is tot op zes decimalen nauwkeurig! Ik vind het ook erg prettig als benadering omdat het makkelijk te onthouden is – neem gewoon 113355 en deel het door het midden!
Een beter systeem voor schrikkeljaren
Mensen kwamen op het idee om elke vier jaar een schrikjaar in te voeren door 365.25 te nemen en dat als een kettingbreuk weer te geven (hoewel ik betwijfel of ze er op die manier aan gedacht hebben). Laten we deze ideeën eens toepassen met onze betere kennis van de lengte van een tropisch jaar.
Zoals eerder vermeld, duurt een tropisch jaar ongeveer 365.2421897 dagen. Als we uitgaan van 365.25 als de gemiddelde lengte van een jaar en elke vier jaar een schrikkeljaar invoeren, dan krijgen we een gemiddelde fout van 365.25 – 365.2421897 = 0.0078103 dagen per jaar. Laten we deze fout eens berekenen met behulp van kettingbreuken. 1 / 0.0078103 is ongeveer 128.036054953. Dit betekent dat het beter zou zijn om de uitzondering voor het schrikkeljaar elke 128 jaar in plaats van elke 100 jaar te hebben.
365.2421897
= 365 + 0.25 – 0.0078103
= 365 + 1/4 – 1 / 128.036054953…
~ 365 + 1/4 – 1/128
~ 365.2421875
Hoe goed is dit? Nou, 365.2421897 – 365.2421875 = 0.0000022, en 1 / 0.0000022 is ongeveer 454545. We hoeven deze schrikkeljaarregel dus maar eens in de 454545 jaar aan te passen! Dat is veel beter dan hem elke 400 jaar te moeten corrigeren.
Om volledig transparant te zijn, moet ik erbij vermelden dat de verschuiving en de variabiliteit in de lengte van het jaar een rol gaan spelen bij zulke lange periodes. Ik dacht echter dat die verfijningen nog wel een jaar konden wachten.
verpakken
Ik hoop dat jullie genoten hebben van deze reis door geschiedenis, religie, baanmechanica en rockmusicals. Ik besef dat dit misschien wat te geavanceerd is voor wiskunde voor jonge kinderen, maar ik kon het niet laten om het in februari van een schrikkeljaar te behandelen.
Heeft u vragen of opmerkingen? Laat het ons weten! We praten graag met u. Ook als u geïnteresseerd bent in een samenwerking of ons op een andere manier wilt steunen, bespreken we graag de mogelijkheden!
18 februari 2024
Twitter | Facebook | Instagram
Early Family Math is een non-profitorganisatie met 501(c)(3)-status in Californië, registratienummer #87-4441486.
Chris Wright Chris@EarlyFamilyMath.org